اسطوره، داستان قومی است که نه تاریخ تولد دارد نه خالقی آشنا، و آنچه که امروز در برابر ما است، خواه مکتوب و یا غیر آن، دست رنج نسل‌های مختلف همان اقوام است که زندگی‌اشان را باهمه‌ی رنج‌ها و خوشی‌ها در ظرف تفکر خود تا به امروز شکل دادند.... تراژدی اما، محصول آن، انسانی است که به گنج خود، آگاهی، دست یافته است و چون امروزی است فردایی بهتر از امروز می‌خواهد تا به جایگاهی که از او گرفته‌اند برسد.

بازهم درباره نظریه‌ حد وسط

من می‌دانم تو دانش آموز برتر فرهنگ تفکر جان لاک بودی. بدون شک در آزمونت نیز موفق گشتی. به همان اندازه نیز اطمینان دارم که قاضی تو نیز دانش آموز خوبی بوده است در مکتب فرهنگ تفکر ‌هابز. اما در این میان موضوعی مرا رنج می‌دهد که آنهم پارامتر "زمانه" است: عزیزم زمانه با تو و قاضی تو و همه ما نامهربان بود.

در ایران، تجدد و مدرنیته از طریق فلسفه یا آشنایی با فلسفه‌ی متحول غرب وارد نشد، بلکه با وجوه غیر انسانی آن از جمله جنگ، غارت و استعمار حضور یافت و طرفداران کنجکاو و اصلاح‌طلب حکومتی مثل عباس میرزای ولیعهد را وادار کرد تا علت پیروزی طرف مقابل و ناکامی نیروی خودی را درک کند وبه همین منظورعده‌ای از جوانان ایرانی را برای مسلح کردن ایران به علم روز، روانه‌ی کشورهای غربی کرد و آنها نیز در بازگشت خود به ایران کمک فراوانی به رشد تجدد در ایران کردند.

دریغ و افسوس بیشتر از آنروست که پرمایه کسی چون گلستان، الگوی بسیاری از نسل نوباوه از راه رسیده تواند شد و نکند که زخم زبانی که به یکی از گرانقدرترین پاسداران فرهنگ و ادب پارسی می‌زند، دیگرانی را هم به کژراهه برد و این حقیقت را پوشیده دارد که در هیچ جای شاهنامه چنین بیت سخیفی را از آن شاعر نمی‌توان پیدا کرد.

موضوع این کتاب و فیلم بنظر آشنا می‌آید. مگر این فردوسی شاعر بنام و یگانه‌ی ایران نبود که در شاهکار ادبیات فارسی داستان ضحاک را با دقت و ظرافت بیان کرد. در بیش از هزار سال پیش مگر ماجرای ضحاک مار بدوش گویای ظلم و بی‌عدالتی حکمرانان قدرت طلب و از خدا بی‌خبر نبود.

سخنرانی در دالاس در باره‌ی فقدان یک نظریه‌ی حدوسط نیرومند در فرهنگ سیاسی ما

تجدد و آزادی در همه جا به یکسان فهمیده نشده و تحقق نیافته است. ما محدودیت‌ها و اولویت‌های خود را داریم. در ایران نیاز به تاکید بر مسئولیت اجتماعی و آزادی‌های قانونی و کنترل قدرت بسی بیشتر است. بدین منظور کنترل دمکراتیک، مطبوعات آزاد و نهادهای قانونی و مدنی اهمیتی اساسی در کسب و پایداری و استمرار آزادی و تجدد دارند. چنان کنترلی نه تنها برای ثبات و پیشرفت، بلکه نگهداشت خود آزادی نیز دارای اهمیت اساسی است. در اینراه پروژه روشنفکری دینی با نواندیشی و بازسازی و نوزایی همجون یک موازنه میان سنت و مدرن، و زایش یک ترکیب جدید دارای اهمیت اساسی است.

آنچه محجوبی در این کتاب کوتاه می‌نویسد، طرحی است از سر نوشت یک نسل از فعالین چپ در ایران که از زندان‌های شاه شروع می‌شود و به تبعیدی طولانی ختم. اگر چه فعالین ‌چپ تنها راهیان این راه پر رنج نیستند و هم اکنون گروهی دیگر از کسانی نیز که روزگاری در حاکمیت پس از انقلاب بودند راهی همین راه شده‌اند، اما یادمانده‌های محجوبی، داستان گروه نخست است.

بنظر برخی، جنایات هولاکاست و مظلومیت قربانیانش چنان عظیم بود که گویی خدا آنها را فراموش کرده بود. اما اگر هگل تاریخ تحولات مثبت نیم قرن اخیر از هولاکاست تا به امروز را مشاهده می‌کرد، شاید به این نتیجه می‌رسید که خدا بود که اراده کرد با هولاکاست و قربانیانش نقطۀ عطفی در تاریخ بشر بوجود آید!

متن زیر با مراجعه به ساده‌ترین منابعی که در زبان آلمانی در باره‌ی نقد خرد ناب کانت وجود دارد، نوشته شده است. گرچه شرح دادن فلسفه‌ی کانت به زبانی ساده کار بسیار مشکلی است، اما باید «جرات» کرد و به آثاری که تاثیر سرنوشت‌سازی در تاریخ اندیشه‌ی بشری داشته‌اند، رها از کمال‌گرایی، نزدیک شد و نقش آن‌ها را در مسیر آزاداندیشی شناخت.

انقلاب استبداد ستیز سال ۱۳۵۷ که روحانیان زود تسمه اسلامی بر پشتش بستند و به‌یغما بردند، اندک اندک ره‌آوردهای فکری انقلاب مشروطه که همانوقت هم با چیرگی استبدادی عرفی مهجور مانده بود را به یاری غوغائیانی برچیدند که با گنج بادآوردی اجیر کرده بودند که اینک بیت المال خود می‌انگاشتند. روحانیان که راز بقای سروری خویش را خوب می‌شناختند و طی دوران درازی شیوه‌های تداوم آن‌را به‌تجربه آموخته بودند، در زدودن اسباب خردورزی تردید نکردند.