يكشنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۸
Sunday 20 October 2019

مزدک بامدادان

زبان و سکولاریسم

اگر بدنبال گسترش و پرورش اندیشه‌های سکولار هستیم، چاره‌ای جز گذر از یک دگردیسی زبانی نخواهیم داشت. ایستادگی در برابر این برآیش زبانی که با بهانه‌های ناپذیرفتنی انجام می‌گیرد، نیک اگر بنگریم، از یک سو ریشه در تن‌آسائی و آسان‌خواهی دارد، و از دیگر سو در ناآگاهی بسیاری از کُنشگران سیاسی از جایگاه زبان در برآیش اندیشه.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

اسلام‌پژوهی نوین و پژوهشکدۀ اِناره

پیشینۀ زمانی گروه اِناره چندان طولانی نیست ولی گنجنیۀ علمی‌ای که پشت سر دارد بیش از یک سده را در بر می‌گیرد. پژوهشکدۀ اناره که به مکتب زاربروکن یا رویزیونیست‌ها نیز شهرت دارد، عملاً با انتشار کتاب «خوانش سُریانی-آرامی قرآن» نوشتۀ کریستوف لوکزنبرگ در سال ۲۰۰۰ آغاز به شکل‌گیری کرد و سرانجام به عنوان یک نهاد رسمی در سال ۲۰۰۷ به ثبت رسید.

فاضل غیبی

نقدی بر کتاب «تأملات دیرهنگام» نوشته محمود صباحی

دین نیز مانند دیگر زمینه‌های آگاهی انسان، رشد می‌کند. اگر در نظر ‏گیریم که «علم» از جادوگری و جادوکاری، مرحله به مرحله رشد کرد تا به ‏بلوغ امروزی رسید، چرا برای دین مراحل رشد قائل نباشیم؟ بدین مفهوم ‏بهائیت نه سکوی پرش به بی‌دینی، بلکه خواستار برداشتی نوین و مدرن از ‏دین است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش – هفت

به زندگی رضا‌شاه بسیار پرداخته شده است، گروهی از سر ستایش و برخی از ره نکوهش بدین می‌پردازند که او "شاگرد مهتری" بود که توانست بر تخت طاووس بنشیند، و از یاد می‌برند که امیرکبیر، برجسته‌ترین چهره‌ تاریخ نزدیک ایران که نامش با "اصلاحات" پیوند جاودانه خورده است نیز، خود در آغاز یک "شاگرد آشپز" بود.

مسعود امیرخلیلی

ابومسلم خراسانی: استوره یا واقعیت؟

ابومسلم خراسانی یک ایرانی مسلمان ضدزرتشتی، یا یک ایرانی مسیحی؟ دانشنامه ایرانیکا اشاره می‌کند: «ابو مسلم در کوفه بزرگ شد و در این شهر نیروهای مخالف امویان فعال بودند. سیاست قوم‌گرایی و تبعیض‌آمیز امویان نه فقط عرب‌ها بلکه تازه مسلمانان را هم خشمگین کرده بود».

کاظم علمداری

معرفی کتاب

سوسیالیسم و محیط‌زیست از نظر تا عمل

فجایع زیست محیطی در شوروی سابق چنان عمیق و گسترده بوده است که نخست محدود به سرزمین خودشان نمی‌شود. دوم برخی بر این نظرند که بخشی از این تخریب که ناشی از آلوده کردن زمین‌های کشاورزی، استفاده مفرط از کود شیمیایی، مصرف بی‌رویه و نا پایدار منابع آبی و پخش مواد رادیو اکتیو بوده، غیر قابل برگشت است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - شش

"آزادی" را شاید بتوان بزرگترین افسانه مشروطه دانست. کسانی حتا تا بدانجا پیش می‌روند که آن یازده سال را آزادترین دوران تاریخ ایران می‌دانند و فراوانی روزنامه‌ها را گواه خود می‌گیرند. اگر آزادی را به چم این بگیریم که «هر کس هرچه می‌خواست می‌کرد و هراسی از حکومت نداشت» باید گفت این سالها براستی آزادترین سالهای تاریخ نزدیک کشور ما بودند.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

معمای دو محمد

در سلسله مقالات مربوط به «محمد تاریخی» نشان داده شد که آن «محمد»ی که سیره ابن اسحاق به ما معرفی کرده است، هیچ رد پایی در تاریخ واقعی به جای نگذاشته است. ولی جالب این جاست که در روایات اسلامی ما یک محمد دیگر داریم که زندگینامه‌اش تقریباً همانند «محمد پیامبر» ابن اسحاق است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - پنج

مشروطه‌خواهان پس از شکستی زودگذر چنانکه که رفت بر پادشاه خودکامه پیروز شدند، کار کشور ولی هنوز بسامان نشده بود. خودکامگی اگر برافتاده بود، ولی آشوبی که ریشه در همان یک سال نبرد مردم با شاه داشت، روزگار مردم را سیاه کرده بود.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

محمد تاریخی / بخش هفتم

گیبسون نشان می‌دهد که مکه‌ای که مسلمانان از آن نام می‌برند، ربطی به مکۀ عربستان ندارد بلکه در شهر «پترا»، در اردن امروزی، بوده است. پترا یکی از کهن‌ترین شهرها یا دقیق‌تر گفته شود، متروپل‌های جهان و پایتخت پادشاهی نبطی بوده است که قدرت آن نه در حوزۀ نظامی بلکه اقتصادی بوده است.

فاضل غیبی

آیا می‌توان بر «دینخویی» ایرانی غلبه کرد؟

آرامش دوستدار «دینخویی» را به‌درستی مهم‌ترین مانع ایرانیان در راه پیشرفت دانسته است. او دینخویی را «برخوردی عاری از سنجش و شک با امور»(۱) تعریف می‌کند. یعنی اینکه نتوانیم در باورهایی که دین در ما نهادینه کرده شک کنیم و در آنها بازنگری نماییم. البته چنین برخوردی نه ویژگی عوام است و نه منحصر به افراد مذهبی

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش -چهار

اینکه در بزنگاههایی ویژه شورِ همراهی و همگامی همگان را درمی‌گیرد، نشان از آگاهی مردم نیست. نمونه این همدلی ملی را ما در انقلاب اسلامی نیز دیدیم، آنهم در میان همان مردمانی که ژرفای آگاهیشان را از دیدن عکس امام در ماه می‌توان سنجید.

مسعود امیرخلیلی

محمد تاریخی / بخش ششم

بیشتر اسلام‌شناسان بر این باور هستند که محمد، پیغمبر مسلمانان، یک شخصیت تاریخی است که در سال ۵۷۰ میلادی در مکه متولد و در سال ۶۳۲/۶۳۳ میلادی درگذشت. اما اسناد غیر اسلامی نیز در دست است که به محمد اشاره کرده‌اند. این اسناد را نویسندگان و کشیش‌های مسیحی قرن ۷ و ۸ میلادی نوشته‌اند.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش -سه

نگاه رمانتیک به تاریخ ما را افسون‌زده می‌کند و نمی‌گذارد رخدادها و پدیده‌ها را آنگونه که براستی هستند و بودند، ببینیم. جنبش ملی شدن نفت نیز پر از چنین افسانه‌هایی است. ولی راه دور اگر نرویم، دلباختگان انقلاب اسلامی نیز با نگاهی سرشار از شور و دلدادگی درباره آماج‌های آن بهمن ویرانگر افسانه می‌سرایند...

آرشيو انديشه
Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2019
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.