چهارشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۹
Wednesday 3 June 2020
ايران امروز

ب. بی‌نیاز (داریوش)

گزاره‌هایی برای اندیشیدن

دیجیتالی‌شدن و پایان احزاب سیاسی

اینترنت با تمامی فناوری‌‌های ارتباطی که تا کنون داشته‌ایم، از لحاظ کیفی متفاوت است. زیرا کیفیت آن برخلافِ رادیو و تلویزیون نه یک سویه، که دو سویه یا میان‌کُنشی (Interactive) است. از سوی دیگر، این فناوری وابستگیِ انسان را به فناوری‌های یک‌سویه مانند رادیو و تلویزیون عملاً از میان برداشته است. همین جابجایی و گسست از گذشته رسانه‌ای، احزاب سیاسی کلاسیک را دچار بحران‌های ژرف کرده است.

ناصر فکوهی

ده توهم بزرگ تاریخ معاصر ایران

آنچه در زیر می‌آید، یک نگاه ‏کلان‌آسیب‌شناختی از مهم‌ترین توهماتی است که به نظر من می‌توان در ‏فرهنگ ایرانی - به صورتی کاملا نسبی و در پهنه‌های مشترک آن از لحاظ ‏مشخصات سنی و فرهنگی و زبانی - مشاهده کرد و بنابراین شامل استثنا‌های ‏بی‌شمار نمی‌شود. و البته این‌گونه توهمات که در این پرونده نیز با عنوان ‏دروغ‌های بزرگ مطرح شده‌اند، عموما باورهایی بزرگ را می‌سازند که ‏لزوما حتی باورهای اکثریت نیز نیستند، اما درست مثل یک غلط رایج زبانی، ‏جا افتاده‌اند.

ایرج سروآزاد

نگاهی به یک کتاب و چند نکته در حاشیه‌اش

کتاب شامل نامه‌های سرگشاده‌ای ست که در فاصله‌یِ سال‌هایِ ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷، از سوی شخصیت‌ها و گروه‌هایِ فعال در امور فرهنگی، حقوقی، صنفی، نویسندگان و ناراضیان از وضع موجود به پادشاه وقت (پهلویِ دوم) و کارگزاران رژیم پادشاهی نوشته شده، و در فضایِ رسمی انتشار نیافته، بلکه به طور غیرمجاز و در تیراژهایِ محدود در میان گروه‌هایی از مردم و روشنفکران دست به دست شده.

مهدی رجبی

اراده آزاد

کتابی که عنوان «آزادی» را دارد، آزادی یعنی مهمترین مقوله زندگی اجتماعی را از دریچه‌ای به بررسی می‌نهد که نه سیاسی است و نه اجتماعی و اقتصادی. نخستین پنداری که به ذهن متبادر می‌شود، این است که چرا برخورد سیاسی و اجتماعی به آزادی، در این بررسی کنار نهاده شده است؟

محسن رنانی

کرونا و توسعه: کلاس ملی قماربازی

در دنیای مدرن از یک ملت محافظه‌کار، تقدیرگرا و ریسک‌گریز، توسعه زاده نمی‌شود. توسعه مدرن در جامعه‌ای رخ دادنی است که دستکم دو ویژگی «عقلانیت» و «ریسک‌پذیری» را داشته باشد. تعداد زیادی از مطالعات ۵۰ سال اخیر که در مورد ریشه‌های رشد مستمر اقتصادهای توسعه یابنده قرن بیستم بوده است، نشان داده اند که عامل اصلی این رشد مستمر و سریع (که شرط لازم برای توسعه است) در کشورهای توسعه یافته (غربی‌ها) و توسعه یابنده (آسیایی‌های توسعه یافته)‌ نه سرمایه و نه نیروی کار، بلکه کارآفرینی و نوآوری و خلاقیت بوده است.

سیاوش قائنی

نئولیبرالیسم و سوسیال‌دموکراسی در اروپا

نویسنده در این نوشتار می‌کوشد نشان دهد، که چگونه پیوند زدن نئولیبرالیسم و سوسیال دموکراسی در اروپا، احزاب سوسیال دموکرات را همانند حزب پر قدرت سوسیال دموکرات آلمان، حزب ویلی برانت را به خاک سیاه نشاند و حزب سوسیالیست فرانسه و دیگر احزاب سوسیال دموکراتیک و کارگری را به نابودی کشاند.

بهروز بیات

درس‌هائی برای پسا کرونا

ویروس کرونا بار دیگر و با تاکیدی شدیدتر به انسان پیام داده است که با همۀ دستاورد‌های علمی‌اش در غلبه بر بسیاری از رخداد‌های طبیعی، هنوز خود جزئی از طبیعت است و محاط در آن. با وجود همۀ امکاناتی که انسان در درازای تاریخ به وجود آورده است این پاندمی نشان داد که در هیچ جای جهان راه گریزی نیست، و تنها با همبستگی عمومی می‌توان بر آن پیروز شد.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

گزاره‌هایی برای اندیشیدن

درس‌های رخداد کرونا بسیار گوناگون و رنگارنگ هستند، هم در حوزۀ شخصی و هم اجتماعی. اشاره این نوشتار ولی به ساختارهایی است که نمی‌توانند در برابر بحران‌های جهانگیر تاب بیاورند. پرسش اصلی این است: چه ساختارها و زیرساخت‌هایی باید داشته باشیم تا ما انسانها بتوانیم در بسته‌ترین شرایط، مانند قرنطینه‌های طولانی، با کمترین فشار به زندگی خود ادامه بدهیم؟

فاضل غیبی

دربارۀ انگیزه و راهکار جنبش چپ

با فروپاشی نظام کمونیستی نادرستی اصول کمونیسم در واقعیت به اثبات ‏رسید و چنانکه انتظار می‌رفت اکثریت قریب به اتفاق اعضای حزب کمونیست ‏در کشورهای بلوک شرق نیز به آن پشت کردند. اما در جهان بیرون از ‏کشورهای کمونیستی، بخشی از مردم به «آرمان‌های چپ» پایبند مانده‌اند و ‏از آنجا که آنان کمونیسم را در عمل تجربه نکرده‌اند، انگیزه‌شان را باید ‏در فراسوی میدان عقل و تدبیر جستجو کرد.

عطا هودشتیان

تأملات سه گانه: مارکس، دکارت و هگل

کرونا و جهان پس از آن - ۲

شبیخون جهانی کرونا، نشان از ضرب پرقدرت طبیعت بود تا ما را اندکی تکان دهد و به تاملی دوباره وادارد. اندیشه‌های تازه بر فرق انسانِ عصر کرونا و پساکرونا چنان فرود می‌آیند که نمی‌‌داند و نمی‌‌تواند دریابد که از هم اکنون دگرگونی و تغییر درونی‌اش آعاز شده است. پرسش‌هایی که هنوز برای آنها پاسخی نمی‌‌یابد.

امیر مُمبینی

جنگ طبیعت و جهان بی‌رهبری

پاندمی کرونا نشان داد، دو راه عمده پیشروی بشر است. راه همبستگی و راه خودبستگی. این دو راه هر یک نگرش و نیروی خود را دارند. گرایش‌های راست و راسیست و غیر دموکرات نیروی ضد همبستگی و رهبری مشترک در جامعه و جهان هستند.

احمد پورمندی

جهان پسا کرونا، ایران و ناسیونالیسم ایرانی!

بدون فراگیر شدن گفتمان‌های سوسیال و لیبرال دموکراتیک مبتنی بر برابری، آزادی و همبستگی، عبور از بحران و استقرار جمهوریت و دموکراسی در ایران ممکن نخواهد بود. این گفتمان‌های روشنفکرانه، به دشواری و کندی بسیار به داخل جامعه راه می‌کشایند. این گفتمان‌ها اما، حامل عنصر "همبستگی ملی" و متکی بدان هستند.

منوچهر بختیاری

جستاری از کشاکش دین و علم

کشتار وبا در آستانه مشروطه

این نوشته بخشی از یک پژوهش دیرینه در دست از کشاکش دین و باورمندان آن با علم و عقلانیت و داستان سوءظن اکثریت روحانیون شیعه و ضدیت آنها با علوم غیر دینی و پیوند آن با بیگانه ستیزی و دشمنی با فرنگ مسیحی دیروز و غرب سکولار و مدرن امروز است. نمونه‌های متعددی از این بیگانه‌ستیزی‌های خرفت کننده و بلاخیز در شواهد تاریخی برجا مانده که برای روشنگری و تضعیف خرافات و تاریک‌اندیشی باید بررسی و ثبت کتبی شود.

محسن رنانی

دین و توسعه

فقه با توسعه ناسازگار است چون فقه ماموریتش بر بیرونی‌سازی هنجارها و کنترل‌های اجتماعی است. در حالی که توسعه بنیادش بر درونی سازی هنجارها و کنترل‌هاست. فقه می‌کوشد جامعه را با کنترل بیرونی، مدیریت کند و ماموریت توسعه آن است که مکانیزم‌های کنترل اجتماعی هرچه بیشتر درونی شود. بنابراین این‌ها دو نوع هدفگذاری و دو سازوکار هستند با دو جهت گیری متضاد با هم.

آرشيو انديشه
Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2020
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.