سه شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۸
Tuesday 10 December 2019

مزدک بامدادان

رازگشایی از یک چیستان

مسجدالاقصی و قرآن - دو

حتا اگر ما تاریخ‌نگاری اسلامی را موبه‌مو بپذیریم و آن را یک "تاریخ" در اندریافت دانشنامه‌ای آن بدانیم، و این را هم بپذیریم که عمر پس از گشودن ایلیاء (اورشلیم) در همان روز نخست مسجدی ساخت و نام آن را "الاقصی" گذاشت و سپس به مدینه بازگشت، باز هم در سال ۶۲۱ که گفته می‌شود معراج و اسراء در آن رخ داده‌اند، هیچ پرستشگاهی در جایی که امروزه مسجد اقصی در آن است، در کار نبوده است.

شیوا فرهمند راد

حکایت آن که «اهل این کار» نبود

داستان کسانی که از درون گروه‌ها و سازمان‌های مترقی و «چپ» و اوپوزیسیون به دستگاه‌های ‏پلیسی حکومت‌های ایران اطلاعات می‌دادند، چه کسانی که در این گروه‌ها نفوذ کرده‌بودند، چه ‏آن‌هایی که جبهه عوض کردند، و چه آن‌هایی که پس از دستگیری داوطلبانه یا اغلب زیر شکنجه هر ‏چه می‌دانستند گفتند، تازگی ندارد. اما از همان سال‌های دور تا امروز هویت بسیاری از آن افراد ‏هنوز ناشناخته مانده‌است.‏

ب. بی‌نیاز (داریوش)

تبارشناسی ادیانِ یکتاپرست سامی – بخش نخست

هنگامی که در سال ۱۸۵۳ میلادی هُرمز رسام، باستان‌شناس آشوری‌تبار بریتانیایی قطعاتی از حماسۀ گیلگمش را در میانرودان کشف کرد هنوز کسی نمی‌دانست که او به چه منبع سُترگ ادبی از جهان کهن دست یافته است.

پژوهش: آراز فنی

سیمای مارکسیسم در تئوریهای روابط بین‌الملل معاصر

در روند تکامل سیاست بین المللی، متاسفانه خیلی از تصمیمهائی که توسط زمامداران گرفته می‌شود و حوادثی که اتفاق می‌افتد در نظر مردم عادی و یا حتا متخصصین امرغیرمترقبه، غیر قابل پیش بینی و بعضن غیر منطقی بنظر می‌رسند! بدین ترتیب سئوال اینکه آیا تعریف و تاویل روابط بین الملل امکان پذیر هست، سئوالی منطقی خواهد بود؟

مزدک بامدادان

رازگشایی از یک چیستان

مسجدالاقصی و قرآن - یک

در کتاب "مغاک تیره تاریخ – اسلام چگونه پدید آمد؟" نمونه‌هایی چند از فراموشکاری نگارندگان سیره محمد و تاریخ آغازین اسلام را آورده‌ام. این نمونه‌ها نشان می‌دهند، آنچه در این نوشته‌ها آمده نه یک تاریخ‌نگاری بدانگونه که ما می‌شناسیم، که تلاشی برای رازگشائی از قرآن بوده‌اند. ولی از آنجا که گفته‌اند «دروغگو کم‌حافظه است» سیره‌نگاران دچار آشفته‌گوئیهای شگفت‌انگیزی شده‌اند.

جواد موسوی خوزستانی

با «سوسیالیسم و محیط زیستِ» کاظم علمداری

محیط زیست و سوسیالیسم: شورش علیه انقراض

محیط زندگی ما انسان‌های ساکن زمین، برای رهایی از دالان تاریک تباهی و تحقیر و انقراض، محتاج همبستگی و یاری یکایک ساکنان سیاره است. بنابراین هنگام دفاع از محیط زیست، می‌توان مرزهای ایدئولوژیک، سیاسی، نژادی و جغرافیایی را کنار نهاد و به آینده‌ی حیات نوع بشر اندیشید.

یان آسمن / ترجمه: ب. بی‌نیاز (داریوش)

یکتاپرستی و زبانِ خشونت

ارزیابی‌های روان‌شناسان، کارشناسان تربیتی و انسان‌شناسان این است که ما انسان‌ها میان‌ِ دو قطب‌ِ فرهنگی و بیولوژیکی در نوسانیم. از یک سو، مانند گونه‌ی نخستی‌ها هم سرشت‌ِ تهاجمی و هم آمادگی‌ِ برای خشونت داریم؛ ولی از سوی دیگر دارای یک هسته‌ی فرهنگی هستیم که می‌تواند تحت‌ِ تأثیر‌ِ آموزش و تربیت‌ِ روشنگرانه قرار بگیرد.

مزدک بامدادان

زبان و سکولاریسم

اگر بدنبال گسترش و پرورش اندیشه‌های سکولار هستیم، چاره‌ای جز گذر از یک دگردیسی زبانی نخواهیم داشت. ایستادگی در برابر این برآیش زبانی که با بهانه‌های ناپذیرفتنی انجام می‌گیرد، نیک اگر بنگریم، از یک سو ریشه در تن‌آسائی و آسان‌خواهی دارد، و از دیگر سو در ناآگاهی بسیاری از کُنشگران سیاسی از جایگاه زبان در برآیش اندیشه.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

اسلام‌پژوهی نوین و پژوهشکدۀ اِناره

پیشینۀ زمانی گروه اِناره چندان طولانی نیست ولی گنجنیۀ علمی‌ای که پشت سر دارد بیش از یک سده را در بر می‌گیرد. پژوهشکدۀ اناره که به مکتب زاربروکن یا رویزیونیست‌ها نیز شهرت دارد، عملاً با انتشار کتاب «خوانش سُریانی-آرامی قرآن» نوشتۀ کریستوف لوکزنبرگ در سال ۲۰۰۰ آغاز به شکل‌گیری کرد و سرانجام به عنوان یک نهاد رسمی در سال ۲۰۰۷ به ثبت رسید.

فاضل غیبی

نقدی بر کتاب «تأملات دیرهنگام» نوشته محمود صباحی

دین نیز مانند دیگر زمینه‌های آگاهی انسان، رشد می‌کند. اگر در نظر ‏گیریم که «علم» از جادوگری و جادوکاری، مرحله به مرحله رشد کرد تا به ‏بلوغ امروزی رسید، چرا برای دین مراحل رشد قائل نباشیم؟ بدین مفهوم ‏بهائیت نه سکوی پرش به بی‌دینی، بلکه خواستار برداشتی نوین و مدرن از ‏دین است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش – هفت

به زندگی رضا‌شاه بسیار پرداخته شده است، گروهی از سر ستایش و برخی از ره نکوهش بدین می‌پردازند که او "شاگرد مهتری" بود که توانست بر تخت طاووس بنشیند، و از یاد می‌برند که امیرکبیر، برجسته‌ترین چهره‌ تاریخ نزدیک ایران که نامش با "اصلاحات" پیوند جاودانه خورده است نیز، خود در آغاز یک "شاگرد آشپز" بود.

مسعود امیرخلیلی

ابومسلم خراسانی: استوره یا واقعیت؟

ابومسلم خراسانی یک ایرانی مسلمان ضدزرتشتی، یا یک ایرانی مسیحی؟ دانشنامه ایرانیکا اشاره می‌کند: «ابو مسلم در کوفه بزرگ شد و در این شهر نیروهای مخالف امویان فعال بودند. سیاست قوم‌گرایی و تبعیض‌آمیز امویان نه فقط عرب‌ها بلکه تازه مسلمانان را هم خشمگین کرده بود».

کاظم علمداری

معرفی کتاب

سوسیالیسم و محیط‌زیست از نظر تا عمل

فجایع زیست محیطی در شوروی سابق چنان عمیق و گسترده بوده است که نخست محدود به سرزمین خودشان نمی‌شود. دوم برخی بر این نظرند که بخشی از این تخریب که ناشی از آلوده کردن زمین‌های کشاورزی، استفاده مفرط از کود شیمیایی، مصرف بی‌رویه و نا پایدار منابع آبی و پخش مواد رادیو اکتیو بوده، غیر قابل برگشت است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - شش

"آزادی" را شاید بتوان بزرگترین افسانه مشروطه دانست. کسانی حتا تا بدانجا پیش می‌روند که آن یازده سال را آزادترین دوران تاریخ ایران می‌دانند و فراوانی روزنامه‌ها را گواه خود می‌گیرند. اگر آزادی را به چم این بگیریم که «هر کس هرچه می‌خواست می‌کرد و هراسی از حکومت نداشت» باید گفت این سالها براستی آزادترین سالهای تاریخ نزدیک کشور ما بودند.

آرشيو انديشه
Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2019
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.