دوشنبه ۵ فروردين ۱۳۹۸ - Monday 25 March 2019

رُبرت تْسیمر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ هشتم)

در سده‌یِ بیستم فلسفه‌یِ سیاسی به سلاحی در اختلافاتِ سیاسیِ جهان تبدیل شد. از جهان‌بینی‌هایِ سیاسیِ سوسیالیسم و لیبرالیسم، که در سده‌یِ ۱۹ پدید آمده بودند، برایِ توجیهِ جبهه‌بندی‌ها و قدرت‌طلبی‌ها در دو جنگِ جهانی، در انقلاب‌ها و جنگ‌هایِ داخلی و نیز در جنگِ معروف به جنگِ سرد استفاده شد.

رُبرت تْسیمر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ هفتم)

در پایانِ سده‌یِ ۱۹ و آغازِ سده‌یِ ۲۰ میلادی به‌تدریج فیلسوفانی پیدا شدند که در متافیزیک و نظام‌هایِ بزرگِ فلسفی بیشتر «خیال‌بافی» می‌دیدند تا «حقیقت». آنان بجایِ زبانِ تصویریِ القایی، که بابِ‌طبعِ فی‌المثل فلسفه‌یِ زندگی و فلسفه‌یِ اگزیستانس در آلمان و فرانسه بود، بر آن شدند تا فلسفه را از هر نوع حرّافی بپیرایند و به علمی تجربی و آزمون‌پذیر تبدیل کنند.

کریم پورحمزاوی

نگاهی به ایدئالیسم مارکس

درک و فهم جهان و روابط انسانی موجود در آن تا یک سقف و حدی نه اینکه مستلزم روی آوردن به فلسفه بلکه به فلسفه پناه ‏بردن است. نویسنده انگلیسی و خالق اثرهای «هابیت» و «ارباب حلقه‌ها» جان تولکین در این زمینه فعل و سبک «گریز» ‏به سمت فلسفه را به کار می‌برد.

عباس نعمتی / عادل نعمتی

معرفی و ارزیابی کتاب تاریخ و تبیین مفهوم خرد

هربرت شندلباخ، نویسنده کتاب «تاریخ و تبیین مفهوم خرد»، یکی از فیلسوفان برجستهٔ معاصر آلمان است. وی این شهرت را مدیون نگارش تاریخ فلسفه، به‌ویژه تاریخ فلسفه در آلمان است. با نگاهی گذرا به این اثر، کتاب تاریخ و تبیین مفهوم خرد و دیگر آثار وی می‌توان به گسترهٔ فعالیت او در زمینهٔ تاریخ‌نگاری فلسفه پی برد.

زمانه مفیدی

خوانشی فمینیستی از آیه ۳۴ سوره نساء

رام‌کردن زن سرکش

مطالعات فمینیستی در حوزه اسلام درباره هیچ آیه‌ای بیش از آیه جنجالی نساء ۳۴ بحث نکرده است. دلیل آن هم کثرت برداشت‌های حقوقی و اجتماعی است که از آیه شده است. برداشت‌هایی که پایه و اساس اکثریت نابرابری‌های جنسیتی در فقه اسلامی است.

پژوهش: آراز فنی

مدل آنارشیسم سیاسی یا رئالیسم قدرت در روابط بین الملل

در هر سیاستی منافع ملی و امنیت ملی در الویت قرار دارد و برای حفظ منافع ملی (آنگونه که آنها تاویل می کنند) باید از هر وسیله ائی استفاده کرد. برای پیشبرد امور سیاسی جامعه اخلاق و وجدان اجتماعی نمی تواند محلی از اعراب داشته باشد!

ب. بی‌نیاز (داریوش)

معرفی کتاب

دربارۀ تأثیرات بودیسم بر اسلام

در نگاه نخست برای خواننده این پرسش پیش می‌آید که بودیسم به عنوان دینی که به چیزی مانند خدای یکتا باور ندارد چه ربطی می‌تواند با یک دین شدیداً یکتاپرست مانند اسلام داشته باشد؟

رُبرت تْسیمر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ ششم)

نوآورانِ چالشگرِ دانش، مانندِ ↑چارلز داروین، یا گوشه‌نشینانِ خلّاقِ فلسفه، چون آرتور شوپنهاوئر، ↑فریدریش نیچه یا سورن کی‌یرکگور، در ابتدا از سویِ فلسفه‌یِ حاکم جدی گرفته نمی‌شدند. اما درست هم اینان بودند که جانی تازه در رویارویی با پرسش‌هایِ کهنِ متافیزیک دمیدند

رُبرت تْسیمِر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ پنجم)

در فلسفه، از فلسفه‌یِ یونانِ باستان تا ایده‌آلیسمِ آلمانی، این نظر غالب بود که جهان در بنیادِ خود نظمی عقلانی دارد و نقشِ عمده‌یِ عقل نیز این است که انسان را از سایرِ موجوداتِ زنده متمایز کند. اگر ما امروزه به نقشِ عقل اساساً شکاکانه‌تر نگاه می‌کنیم و پس از تجربه‌هایِ سده‌یِ بیستم اذعان داریم که «از دستِ بشر هر کاری برمی‌آید»

ب. بی‌نیاز (داریوش)

چگونه عدل شیعی و عدالت سوسیالیستی به هم گره خوردند

قتل کسروی توسط اسلام‌گرایان و عدم محکومیت این جنایت توسط روشنفکران سکولار مخالف، نه تنها نشانگر چرغ سبزی به اسلام‌گرایی ارتجاعی بود بلکه آغازگر این نکتۀ ایدئولوژی-سیاسی نیز بود که روشنفکران سکولار ایرانی، آگاهانه یا ناآگاهانه، اسلام‌گرایان را به عنوان متحد طبیعی می‌نگریستند.

رُبرت تْسیمِر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ چهارم)

سده‌یِ ۱۹ میلادی قرنِ ایدئولوژی‌ها و نظریه‌هایِ اجتماعی است. در این سده جهان‌بینی‌هایی پدید آمدند که حتی تا امروز هم بر بحث‌هایِ فلسفی درباره‌یِ سیاست حاکم‌اند: لیبرالیسم که پرچمِ آزادی را برافراشت، سوسیالیسم با رؤیایِ جامعه‌ای مبتنی بر برابری و برادری و نیز محافظه‌کاریِ مدرن که در پیِ حفظِ نهادهایِ سنتی و نظامِ مالکیت بود.

پژوهش: آراز فنی

علم روابط بین‌الملل و تحلیلی از آنارشیسم سیاسی

اولین و قدیمی‌ترین منظر فکری که روابط بین دولتها را توضیح می دهد و جنگ بین ملتها و دولتها برای ایجاد امنیت ملی غیر قابل اجتناب می داند به مدل آنارشی سیاسی و یا رئالیسم قدرت مشهور شده است. از بنیانگذاران باستانی این مکتب می توان از توسیدوس یونانی، تئوریسینی که جنگهای پلوپونز – بین آتنیها و اسپارتی ها را بطور مبسوط توضیح داده و چهارصد سال قبل از میلاد زندگی می کرد اسم برد.

رُبرت تْسیمِر؛ ترجمه‌یِ رحمانِ افشاری

فلسفه از روشنگری تا امروز (بخشِ سوم)

فیلسوفانِ ایده‌آلیسمِ آلمانی ایمان به نیرویِ خرد را از روشنگری گرفتند و آن را با این اعتقادِ راسخ درآمیختند که اصلِ بنیادینِ جهان و واقعیتِ راستین را تنها در عقل و روح می‌توان پیدا کرد.

حمید فروغ

جمهوری اسلامی، جمهوری روشنفکرانِ ضدامپریالیست

امروزه بسیاری از روشنفکران این نسل، یعنی «روشنفکران ضد امپریالیست» که یک پای ‏اصلی انقلاب اسلامی بودند، هنگامی که به بررسی انقلاب اسلامی می‌نشینند برای کتمان ‏این همذات‌پنداری با جریان‌های فکری شیعی، رژیم محمدرضاشاه پهلوی را مورد نقد و سرزنش ‏قرار می‌دهند؛ که چرا شاه به جای آن‌ها مسئولیتِ روشنگری را به عهده نگرفت.

آرشيو انديشه
Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2019
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.