پنجشنبه ۲۸ شهريور ۱۳۹۸
Thursday 19 September 2019

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - شش

"آزادی" را شاید بتوان بزرگترین افسانه مشروطه دانست. کسانی حتا تا بدانجا پیش می‌روند که آن یازده سال را آزادترین دوران تاریخ ایران می‌دانند و فراوانی روزنامه‌ها را گواه خود می‌گیرند. اگر آزادی را به چم این بگیریم که «هر کس هرچه می‌خواست می‌کرد و هراسی از حکومت نداشت» باید گفت این سالها براستی آزادترین سالهای تاریخ نزدیک کشور ما بودند.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

معمای دو محمد

در سلسله مقالات مربوط به «محمد تاریخی» نشان داده شد که آن «محمد»ی که سیره ابن اسحاق به ما معرفی کرده است، هیچ رد پایی در تاریخ واقعی به جای نگذاشته است. ولی جالب این جاست که در روایات اسلامی ما یک محمد دیگر داریم که زندگینامه‌اش تقریباً همانند «محمد پیامبر» ابن اسحاق است.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - پنج

مشروطه‌خواهان پس از شکستی زودگذر چنانکه که رفت بر پادشاه خودکامه پیروز شدند، کار کشور ولی هنوز بسامان نشده بود. خودکامگی اگر برافتاده بود، ولی آشوبی که ریشه در همان یک سال نبرد مردم با شاه داشت، روزگار مردم را سیاه کرده بود.

ب. بی‌نیاز (داریوش)

محمد تاریخی / بخش هفتم

گیبسون نشان می‌دهد که مکه‌ای که مسلمانان از آن نام می‌برند، ربطی به مکۀ عربستان ندارد بلکه در شهر «پترا»، در اردن امروزی، بوده است. پترا یکی از کهن‌ترین شهرها یا دقیق‌تر گفته شود، متروپل‌های جهان و پایتخت پادشاهی نبطی بوده است که قدرت آن نه در حوزۀ نظامی بلکه اقتصادی بوده است.

فاضل غیبی

آیا می‌توان بر «دینخویی» ایرانی غلبه کرد؟

آرامش دوستدار «دینخویی» را به‌درستی مهم‌ترین مانع ایرانیان در راه پیشرفت دانسته است. او دینخویی را «برخوردی عاری از سنجش و شک با امور»(۱) تعریف می‌کند. یعنی اینکه نتوانیم در باورهایی که دین در ما نهادینه کرده شک کنیم و در آنها بازنگری نماییم. البته چنین برخوردی نه ویژگی عوام است و نه منحصر به افراد مذهبی

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش -چهار

اینکه در بزنگاههایی ویژه شورِ همراهی و همگامی همگان را درمی‌گیرد، نشان از آگاهی مردم نیست. نمونه این همدلی ملی را ما در انقلاب اسلامی نیز دیدیم، آنهم در میان همان مردمانی که ژرفای آگاهیشان را از دیدن عکس امام در ماه می‌توان سنجید.

مسعود امیرخلیلی

محمد تاریخی / بخش ششم

بیشتر اسلام‌شناسان بر این باور هستند که محمد، پیغمبر مسلمانان، یک شخصیت تاریخی است که در سال ۵۷۰ میلادی در مکه متولد و در سال ۶۳۲/۶۳۳ میلادی درگذشت. اما اسناد غیر اسلامی نیز در دست است که به محمد اشاره کرده‌اند. این اسناد را نویسندگان و کشیش‌های مسیحی قرن ۷ و ۸ میلادی نوشته‌اند.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش -سه

نگاه رمانتیک به تاریخ ما را افسون‌زده می‌کند و نمی‌گذارد رخدادها و پدیده‌ها را آنگونه که براستی هستند و بودند، ببینیم. جنبش ملی شدن نفت نیز پر از چنین افسانه‌هایی است. ولی راه دور اگر نرویم، دلباختگان انقلاب اسلامی نیز با نگاهی سرشار از شور و دلدادگی درباره آماج‌های آن بهمن ویرانگر افسانه می‌سرایند...

آرمین لنگرودی

به نام امپریالیسم، به کام ‏توتالیتاریسم

وظیفه‌ی ‏انقلاب در یک کشور برآورده کردن «آرمانِ‌های» نابودی امپریالیسم، رهایی ‏خلق‌های جهان و یا به گفته‌ای دیگر؛ تحقق یک دوره‌ی فرجام‌گرایانه‌ی ‏ایدئولوژیکی و یا مذهبی نیست، بلکه نابودی روابط ستمگرانه‌ی موجود ‏داخلی در یک کشور و برپایی مناسبات نوینی است که با مشارکت و در خدمت ‏مردم آن سرزمین می‌باشد. تمیز کردن شهر را بایستی از جلوی دربِ خانه‌ی ‏خود آغاز کرد.

حبیب تبریزیان

جُستاری در جایگاه آرمان‌گرایی در تاریخ

روشنفکران آرمانگرای ایرانی درک نکردند که آرمانهای آنها، خواست منطقی و تاریخی ملت نیست. ملتی که بیشتر شهرنشینان آنهم روستایی‌اندیش و سنتی بودند و درکی از حقوق شهروندی نداشتند تا چه رسد روستائیان آن. این روشنفکران آزادی‌دوست درک نمی‌‌کردند که با برداشتن تسمه و افسار دیکتاتوری از سوی شاه، فرشته آزادی به میدان نمی‌‌آید...

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - دو

بارها از خود پرسیده بودم با اینکه در سالیان پس از آن سرزمین‌هایی فراخ‌تر از قفقاز و اران در پیمانهایی دیگر از ایران جدا شدند، چرا واژه ترکمانچای این‌چنین در اندیشه و یاد ما همخانه «ننگ» شده است و چرا بیشتر ایرانیان نه از پیمان آخال چیزی شنیده‌اند و نه از پیمان پاریس و نه از پیمان مک‌مهون و نه از پیما‌ن‌نامه‌های گلدسمیت یک و دو؟

مسعود امیرخلیلی

محمد تاریخی / بخش پنجم

بیشتر اسلام‌شناسان بر این باور هستند که محمد، پیغمبر مسلمانان، یک شخصیت تاریخی است که در سال ۵۷۰ میلادی در مکه متولد و در سال ۶۳۲/۶۳۳ میلادی درگذشت. اما اسناد غیر اسلامی نیز در دست است که به محمد اشاره کرده‌اند. این اسناد را نویسندگان و کشیش‌های مسیحی قرن ۷ و ۸ میلادی نوشته‌اند.

ایراندخت سهند

کنکاشی در جان‌سختی توهم سوسیالیسم «دموکراتیک»

عصب‌شناسی مغز و هویت

تغییر هویت در برابر فاکت‌ها همیشه با بحران روانی همراه است. برای مثال، پذیرش این که سوسیالیسم با چهره‌ انسانی یک توهم است، برای کسانی که زندگی خود را در این راه گذاشته‌اند، عواقب روانی ناخوشایندی دارد.

مزدک بامدادان

مشروطه و افسانه‌هایش - یک

بررسی همه‌سویه انقلاب مشروطه نیازمند چندین کتاب است و من در اینجا تنها سر آن دارم پرسش‌هایی چند را در میانه بیفکنم و با صدای بلند بیندیشم و این اندیشیده‌ها را با خوانندگان در میان بگذارم.

آرشيو انديشه
Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2019
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.