|
مقالهها:
|
سه شنبه ۲۰ بهمن ۱۳۸۸ -
Tuesday 9 February 2010
اسفندیار طبری
فرد، جامعه و جنبشهای اجتماعی (١)
این سلسله مقالات یک پرسش اصلی را در نظر دارد: "چگونگی پیدایش یک جنبش اجتماعی و چگونگی تداوم آن؟" برای یافتن پاسخ به این پرسش، از زوایای متفاوت فلسفی و اجتماعی با آن برخورد میکنیم. در این رابطه به ویژه تئوریهای معاصر در روانشناسی اجتماعی، نظیر جیمز، توماس، مید، دورکهایم، پرسنر و الستر معرفی میشوند. در ادامه بهشرایط مشخص جنبش اجتماعی در ایران پرداخته میشود.
م.ج. البرز
فصل چهارده: مقدمهای بر خداباوری
تاریخ اندیشه مدرن
از دید خداباوران، پروردگار در مناسبات مشخص با مخلوقات مداخله نمیکند؛ خواست وی جهانشمول و کلی است. از این دیدگاه وحی و ایمان بکلی رد میشوند. وحی و الهام نماد مداخلهی خداوند در زمان و مکانی معین هستند که در مورد خاصی عمل میکنند و صدق میکنند و برای سایر پدیدهها صادق نمیباشند. معجزات نیز که بر مبنای مشخص ارادهی خداوند و ماوراءالطبیعه استوار شده بودند، از جانب خداباوران تکذیب میشوند.
م.ج. البرز
فصل سیزده: فروپاشی مقام مرجعیت و پیدایش متفکران نوین
تاریخ اندیشه مدرن
ین فصل به عنوان پیش درآمد گفتارمان دربارهی قرن هجده میلادی است. در این بخش به مطالعهی آن نسل از تحصیل کردگان که مابین سالهای ۱۶۸۰– ۱۷۱۵ در اروپا میزیستند، میپردازیم ویکی از انقلابی ترین نسلهای تاریخ فرهنگی اروپا را که در این دوران زندگی میکرد، بررسی خواهیم کرد. در طی این دوره تحولات بنیادی در روشهای دستیابی به حقیقیت به وقوع پیوستند و ثبات یافتند.
نوشته: جیمز باکن
هگل و مارکس در مورد روزهای ژوئن (خرداد) در ایران چه میگفتند؟
بناپارت بازاری
پیروزی محمود احمدینژاد در دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران در بیست و دوم خرداد، یا دوازدهم ژوئن، برای حامیانش مرحمتی الهی و برای رقیبانش تقلبی وقیحانه بود. برای کسی که تاریخ ایران را دنبال میکند، دوازدهم ژوئن در همان الگویی قرار دارد که انقلابهای مردمی (۱۲۸۵ و ۱۳۵۷) با کودتایی یکی پس از دیگری نابود شدند. به جای محمد علی شاه قاجار، علی خامنهای را داریم، برای لیاخف فرمانده ی قزاق، محصولی وزیر کشور را داریم و برای رضا[شاه] هم محمود احمدی نژاد هست، بناپارت͵ کاپشن به تن ایرانی.
م.ج. البرز
فصل دوازدهم: تفرعن فقه و ایمان مداراگر
تاریخ اندیشه مدرن
"پییر بییل" متفکری است که از نبود سنت مدارای مذهبی در دوران خود خشمگین بود. از دید وی خودپسندی فقه دچار زیاده روی شده و ایمان مداراگر و ساده به بوتهی فراموشی سپرده شده است. این واقعیت که کسانی بودند که به تفسیرشان تا آن حداطمینان داشتند که حاضر بودند به نام خدا دست به شکنجه، زندانی کردن و کشتار بزنند، تنها تفرعن آن عقیده را میرساند؛ تکبر جنایت باری که نقطهی مطلقاً مقابل فروتنی مذهبی است.
م.ج. البرز
فصل یازدهم: دوران جان لاک
تاریخ اندیشه مدرن
همانطور که در فصل دهم گفته شد، نظریۀ جان لاک، تئوری غالب در علم شناخت در طول قرن هجده میلادی بود. این تئوری مفهوم فرهنگی دانش را وسیعاً دگرگون نمود و محدودیتهای طبیعی شناخت را مشخص کرد. با توجه به اهمیت بی همتای آن، اینک به ویژگیهای اساسی انقلاب جان لاک در ابعاد فرهنگیاش میپردازیم.
شیریندخت دقیقیان
کلاه یک مفهوم
واژههای سکولاریزم و لائیسیته (معادل آن در زبان فرانسه)، در فرهنگ سیاسی جامعهی ما واژههایی به نسبت تازه وارد هستند. این واژهها همان گونه که جا بیفتند، کاربرد خواهند داشت و اگر با ضریب خطای بالایی جا بیفتند، پریشانی زبانی و معنایی میان ما و متون کلاسیک و امروزی پدید خواهند آورد.
م.ج. البرز
فصل دهم: جان لاک، انقلابی در شناخت
تاریخ اندیشه مدرن
در تاریخ فکری مغرب زمین نقش جان لاک بیاندازه با اهمیت است. نقطه نظرها و دیدگاههای او وسیعاً در کارزار فکری اروپا پیروز گشتند و وی، بیش از صد سال پس از انتشار آثارش، همچنان چهرهی بانفوذ تئوری شناخت در اروپا بود. مردم خود را با افتخار پیرو لاک معرفی میکردند و معتقد بودند او انقلاب در روش اندیشیدن قرن هفده میلادی را به روشنی توضیح داده بود.
م.ج. البرز
فصل نهم: انقلاب نیوتنی
تاریخ اندیشه مدرن
انتشار کتاب "اصول" نیوتن نه تنها حادثهی مهمی در تاریخ علوم بود، بلکه سرآغاز انقلابی در فرهنگ نیزبه شمار میرود. از دیدگاه فلسفهی طبیعی (آنچه را که امروز دانش مینامیم)، آسان ترین راه برای فهم کتاب "اصول" آن است که در نظر بگیریم این اثر استدلال ریاضی فرضیهی کوپرنیکی بود که بیان میکرد: نه زمین، بلکه خورشید مرکز منظومهی شمسی است.
م.ج. البرز
فصل هشتم: کشف نیوتن
تاریخ اندیشه مدرن
زمینههای ظهور ایزاک نیوتن در اروپا خود داستان جالبی دارد: در اواسط قرن هفده در سراسر این قاره، دانشجویان جوان جذب انجمنهایی میشدند که موضوع بحثشان فلسفهی طبیعی (آنچه که امروز "دانش" خوانده میشود) بود و در جلساتشان مقولات ریاضی و مکانیک مورد بررسی قرار میگرفتند. این انجمنها تقریباً همیشه مستقل از دانشگاههای اروپایی که در آنجا دروس سنتی به زبان لاتین آموزش داده میشدند، عمل میکردند.
احمد امینیان
شهروندسالاری ایرانی و اسلامخواهی نوین
نگارنده بر این نگرش تکیه دارد که برای شناخت نیروهای سیاسی در ایران و روابط تنشمند یا بیتنش آنها بایستی گفتمان انقلاب اسلامی ایران را با توجه به تاریخ ایران، اسلام، تاریخ اسلام، شیعه، تجدد و جمهوری مورد دقت قرار داد.
م.ج. البرز
فصل هفتم: شک گرایی
تاریخ اندیشه مدرن
شک گرایی در یونان باستان تا قرون هفده و هجده میلادی، فلسفهای بود که محدودیتهای بنیادی ادعاهای علم را مطرح مینمود و پاربندی و ترکیب اساسیاش این بود که هیچ چیز به یقین قابل شناسایی نیست و نه از راه منطق، که همواره به تناقض منتهی میشود، و نه راه حواس انسانی، که جایز به خطا و گمراه کنندهاند، نمیتوان با قطعیت به معرفت از پدیدهها نایل آمد.
|
آرشيو انديشه
|
